stippen-patroon-afspraak-maken

Fibromyalgie: als je hele lijf pijn doet, wat kun je dan zelf doen?

Pijn in je spieren, je nek, je rug, je armen en je benen. Soms overal tegelijk. Je wordt moe wakker, ook als je lang hebt geslapen. Je hoofd voelt wazig en je kunt je slecht concentreren. En op foto’s en in bloedonderzoek is niets te zien. Herken je dit? Dan heb je misschien fibromyalgie, of heb je die diagnose al gekregen.

Fibromyalgie is een aandoening die veel impact heeft, maar waar nog steeds veel onbegrip over bestaat. In deze blog lees je wat fibromyalgie is, waar de pijn vandaan komt en waarom bewegen een van de belangrijkste dingen is die je zelf kunt doen. We leggen ook uit hoe je dat aanpakt zonder over je grenzen te gaan.

Wat is fibromyalgie?

Fibromyalgie is een chronische aandoening waarbij je langdurig pijn hebt op veel plekken in je lichaam. De pijn zit vooral in en rond je spieren en pezen, maar er is geen sprake van een ontsteking of schade aan je spieren of gewrichten.

Naast pijn hebben veel mensen met fibromyalgie last van:

  • Vermoeidheid die niet overgaat met rust
  • Slecht slapen, of wakker worden zonder je uitgerust te voelen
  • Stijfheid, vooral ’s ochtends
  • Concentratie- en geheugenproblemen, ook wel ‘fibromist’ genoemd
  • Gevoeligheid voor prikkels, zoals aanraking, kou, geluid of licht

De klachten wisselen vaak. Op de ene dag gaat het redelijk, op de andere dag kom je amper uit bed. Fibromyalgie komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en begint meestal op middelbare leeftijd.

De diagnose wordt gesteld door je huisarts of reumatoloog. Zij kijken naar je klachten en sluiten andere oorzaken uit, zoals reuma of een schildklierprobleem. Er is geen bloedtest of scan die fibromyalgie aantoont.

Waar komt de pijn vandaan?

De pijn bij fibromyalgie is echt. Dat is belangrijk om te zeggen, want veel mensen hebben het gevoel dat ze niet serieus worden genomen. De Gezondheidsraad heeft in 2024 ook geadviseerd om fibromyalgie te erkennen als een belangrijk gezondheidsprobleem.

Wetenschappers denken dat bij fibromyalgie vooral de manier verandert waarop je zenuwstelsel pijnsignalen verwerkt. Je kunt het vergelijken met een alarmsysteem dat te gevoelig is afgesteld. Het gaat al af bij prikkels die normaal geen pijn doen, en het alarm klinkt harder en langer. Dit heet centrale sensitisatie.

De precieze oorzaak is nog niet bekend. Vaak spelen meerdere factoren mee, zoals erfelijke aanleg, langdurige stress, een ingrijpende gebeurtenis, slecht slapen of een eerdere blessure of ziekte.

Waarom bewegen helpt bij fibromyalgie

Als alles pijn doet, is bewegen misschien het laatste waar je zin in hebt. Veel mensen gaan daarom juist minder doen. Dat is begrijpelijk, maar op de lange termijn werkt het meestal averechts. Je verliest spierkracht en conditie, en daardoor kun je steeds minder hebben. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht.

Er is nog geen behandeling die fibromyalgie geneest. Wel is bewegen de aanpak met het sterkste wetenschappelijke bewijs. De Europese vereniging van reumatologen (EULAR) gaf in haar richtlijn alleen aan bewegen een sterke aanbeveling. Dat komt door het effect op pijn, lichamelijk functioneren en welzijn, en omdat bewegen veilig en voor iedereen toegankelijk is.

Eerlijk is eerlijk: het effect is meestal bescheiden. Bewegen laat de pijn niet verdwijnen. Maar veel mensen merken dat ze er meer energie van krijgen, beter slapen en weer meer kunnen in hun dagelijks leven. En dat maakt vaak een groot verschil.

Goede vormen van bewegen bij fibromyalgie zijn:

  • Rustige duurbelasting, zoals wandelen, fietsen of zwemmen
  • Krachttraining met licht gewicht of je eigen lichaamsgewicht
  • Oefenen in warm water, wat voor veel mensen prettig voelt
  • Rustige vormen als yoga, tai chi of pilates

Zo bouw je op zonder over je grens te gaan

De grootste valkuil bij fibromyalgie is het bekende patroon van ‘boom and bust’. Op een goede dag doe je veel, misschien wel te veel. De dagen erna betaal je de prijs en lig je weer op de bank. Met deze aanpak voorkom je dat.

1. Bepaal je startpunt. Kijk wat je op een minder goede dag nog kunt. Dat is je uitgangspunt, niet wat je op je beste dag kunt.

2. Begin klein. Liever vijf minuten wandelen die je elke dag volhoudt, dan een uur op één dag en daarna een week niets.

3. Bouw langzaam op. Verhoog je activiteit pas als het een week of twee goed gaat. Maak de stappen klein, bijvoorbeeld een paar minuten extra.

4. Verdeel je energie. Dit heet ook wel ‘pacing’. Wissel inspanning en rust af en spreid zware taken over de dag of de week.

5. Accepteer wat spierpijn. Een beetje meer pijn na het oefenen is normaal en geen teken van schade. Houdt de pijn langer dan een dag aan, of word je erg uitgeput? Dan was het te veel en doe je de volgende keer iets minder.

6. Kies iets wat je leuk vindt. Bewegen werkt alleen als je het volhoudt. Samen wandelen, zwemmen of trainen in een groep maakt het makkelijker.

Wat doet de fysiotherapeut bij fibromyalgie?

Zelf opbouwen is lastig, zeker als je klachten elke dag anders zijn. Een fysiotherapeut kan je daarbij begeleiden. Bij Fysiotherapie Getsewoud beginnen we met een uitgebreid gesprek. Wat zijn je klachten, wat wil je weer kunnen en wat lukt nu nog? We leggen ook uit hoe pijn werkt. Veel mensen merken dat dit alleen al rust geeft.

Daarna maken we samen een oefenprogramma dat past bij jouw belastbaarheid. We leren je hoe je je energie verdeelt en hoe je omgaat met een slechte dag. Stap voor stap bouwen we je conditie en kracht op. Het doel is niet dat je pijn helemaal verdwijnt, maar dat jij weer meer grip krijgt op je klachten en je leven.

Wordt fysiotherapie bij fibromyalgie vergoed?

Fysiotherapie bij fibromyalgie wordt op dit moment niet vergoed vanuit de basisverzekering. Het Zorginstituut heeft in 2023 besloten dat er nog onvoldoende onderzoek is om de behandeling in het basispakket op te nemen. Heb je een aanvullende verzekering? Dan wordt fysiotherapie daaruit vaak (deels) vergoed. Hoeveel behandelingen je vergoed krijgt, verschilt per polis. Check dit dus even bij je zorgverzekeraar.

Veelgestelde vragen

Is fibromyalgie te genezen? Nee, er is nog geen behandeling die fibromyalgie geneest. Wel kun je veel doen om beter met je klachten om te gaan. Bewegen, voldoende slaap en het goed verdelen van je energie helpen veel mensen om weer meer te kunnen.

Kan bewegen mijn fibromyalgie erger maken? Bewegen beschadigt je spieren of gewrichten niet. Wel kun je tijdelijk meer pijn of vermoeidheid voelen als je te snel opbouwt. Daarom is het belangrijk om klein te beginnen en geleidelijk op te bouwen.

Welke sport is het beste bij fibromyalgie? Er is niet één beste sport. Rustige duurbelasting zoals wandelen, fietsen en zwemmen, gecombineerd met lichte krachttraining, werkt voor veel mensen goed. Het belangrijkste is dat je iets kiest wat je leuk vindt en kunt volhouden.

Heb ik een verwijzing nodig? Nee, je kunt zonder verwijzing bij ons terecht. Heb je nog geen diagnose? Dan raden we je aan om eerst langs je huisarts te gaan, zodat andere oorzaken van je klachten worden uitgesloten.

Waar vind ik meer informatie en lotgenoten? Bij de patiëntenvereniging Fibromyalgie en Samenleving vind je betrouwbare informatie en kun je in contact komen met lotgenoten.

Je staat er niet alleen voor

Leven met fibromyalgie is zwaar. De pijn en vermoeidheid zijn niet altijd zichtbaar voor anderen, en dat maakt het extra lastig. Toch kun je zelf veel doen om je beter te voelen. Bewegen op een manier die bij jou past is daarbij een van de belangrijkste stappen.

Wil je weten hoe wij je kunnen helpen? Maak een afspraak bij onze praktijk. Je hebt geen verwijzing nodig. Samen kijken we wat bij jou past en zoeken we naar een manier om weer meer te kunnen.